با یاد پروردگار یادگار روزگار!
بی پرده سخن: از دست دادن هنرمندی که نه تنها محبوب من بلکه دل های بسیاری بود، تنها خسروی ِ محمود (که خسرو به معنی پادشاه و قیصر در فرهنگ فارسی آمده و منظور از محمود که اسم مفعول و به معنی ستایش است، نه در این مقال معنای ستایشی که مخصوص پروردگار است بلکه به معنی نیک گویی از کسی است) سینمای ایران!! هنوز در باورم نیست!!! نزدیک به سه برابر استادیوم فوتبال آزادی دل ها ی مجذوب در غم از دست رفتنش از میان مان داشت، جالب می شه اگه بدونیم...
چرا رنگ پوست خسرو شکیبایی بر عکس خاندانش سیاه است ؟
سال ها پیش ، هنگامی که سریال هنرمند محبوب خسرو شکیبایی از تلویزیون پخش می شد و مخاطبان بسیار فراوانی طبق معمول داشت ، به بهانه ی تقدیر و نقد وگفتگو از بازیگران سریال ( که متاسفانه نام آن را به خاطر ندارم ) ، در مجموعه ی فرهنگی هنری سروش که اتفاقاً نمایشگاه کتاب هم به مناسبت ماه مبارک رمضان برگزار شده بود ، خسرو شکیبایی به اتفاق سایر دست اندرکاران برای افطار و شام دعوت شدند . به خاطر دارم علی معلم مدیر مسئول نشریه ی سینمایی دنیای تصویر ، و تعداد زیادی دانشجویان دانشگاه هنر هم حضور داشتند و بعد از شام ، جلسه ی پرسش وپاسخ آغاز شد .
من که کنار دست خسرو نشسته بودم ، در اواخر جلسه به او پیشنهاد درج خاطراتش را دادم . او با تواضع و فروتنی خاص خودش ، آن را قبول کرد . لذا برای اواسط هفته ی بعد قرار گذاشته شد .
آن ایام خسرو در یکی از خیابان های تهران پارس با خانواده اش زندگی می کرد . سر شب به اتفاق یکی دیگر از همکاران قدیمی ام و عکاس مجله به منزل وی رفتیم . هنوز مقدمات گفتگو آماده نشده بود که یک سری میهمان ( باجناق به همراه خواهر همسر ) به جمع ما پیوستند. بگذریم ......
بعد از شام و رفتن میهمانان ، ما به اطاقی رفتیم و خسرو شروع کرد به صحبت کردن . بی اغراق وی علاوه بر هنرپیشگی تئاتر وتلویزیون وسینما ، گوینده ی چیره دستی هم است . او طوری سخن می گفت که احتیاج به ادیت (ویرایش!) و تنظیم نداشت . خسرو ابتدا بیان خاطرات را قبل از تولدش آغاز کرد . یعنی از ماجرای ازدواج مرحوم پدر با مادرش . او تا سحر از هر دری سخن گفت . وقتی سخن به مرگ پدر رسید ( که ماجرای آن واقعاً خیلی عجیب و شنیدنی است و قصد دارم در فرصتی دیگر ، حتماً در این صفحه به شرح آن بپردازم ) ، اشک هایش جاری گشت . او می گفت و ما همراه وی می گریستیم .
او خاطراتش را از بدو تولد ، دوران کودکی ، نوجوانی ، تحصیل ، آغاز بازیگری ، دوران هنرپیشه گی و .... با جزئیات و دقیق بیان می کرد .
************
خسرو شکیبایی در مورد تیره بودن رنگ پوست خود با وجودی که تمام اقوام پدری و مادری او دارای پوستی سفید هستند و کسی به غیر از او دارای چنین رنگ تیره ای نیست گفت :
مرحوم پدرم خیلی مذهبی و مومن بود . سرگرد ارتش هم بود ، ولی به خاطر اعتقاداتش مثلآ خواندن نماز شب، در شبی که افسر نگهبان بود و یا گذاشتن ته ریش که در آن زمان ها خلاف مقررات ارتش بود، هیچ گاه درجه اش از سرگردی بالاتر نرفت . چند سالی از ازدواج پدرم با مرحوم مادرم نگذشته بود ، که طبق معمول عازم ماموریت نظامی به شهرستان تبریز می شود و مادر مرا به اتفاق مستخدمه ای به نام طلعت خانم در تهران می گذارد. ابتدا قرار بود ماموریتش ۴۰ روزه باشد ، اما به دلایلی که الآن خواهم گفت به درازا می کشد .
همان طور که اشاره کردم مرحوم پدرم چون فردی مومن و با تقوا بود ، در زمان ماموریتش در شهر تبریز در نزدیکی پادگان ، اطاقی کوچک در طبقه دوم اجاره می کند تا بعد از ظهرها با خیال آسوده به عبادت و تلاوت قرآن مجید بپردازد . در یکی از همین روزها که فصل تابستان هم بوده ، پدر برای خنک کردن اطاق ، تنها پنجره ی مشرف به حیاط خانه را می گشاید .... که ناگهان چشمش به قامت زیبای دختری جوان می افتد که به بالای شاخه درخت ، در حال خوردن توت است ... جل الخالق !! خدایا چه می بینم ؟ خدایا حلالم کن ...... و دیگر هرگز آن پنجره را نمی گشاید . خیلی با نفس خود کلنجار می رود و مرتب با خودش تکرار می کند به یک نگاه حلال است .. و ...
بالآخره طاقت نیاورده و به در منزل همسایه رفته و جریان دیدن دختر خانم آن ها را بیان می کند .. و از ایشان دخترک را خواستگاری می نماید !! خانواده ی دختر چون دیده بودند که پدر انسانی مذهبی و صاحب منصب است ، بلافاصله می پذیرند و بدین سان آن خانم می شود هووی مادر ما .
از طرفی مادر که نگران حال همسر خویش بود و زمان ماموریت هم به درازا کشیده بود ، مرتب نامه و تلگراف می فرستد . تا این که پدر عاقبت بعد از ماه ها اقامت در تبریز، با زن عقدی خویش به تهران باز می گردد . بعد از ورود به خانه ، خطاب به طلعت خانم با صدای نیمه بلند می گوید :
طلعت ... طلعت کجایی ...؟ سلام آقا ..خوش آمدید ... برو طبقه دوم .... یکی از اطاق ها را آماده کن ؛ از این به بعد ایشون با ما زندگی می کنه . طلعت هم بلافاصله اطاعت امر می کند و یکی از اطاق های بزرگ آفتاب گیر را برای این تازه عروس آماده می کند .
مادر به خاطر فضای مرد سالاری ، هرگز جرأت نمی کند از پدر در مورد این تصمیمش بپرسد . اما در طول سال ها زندگی مشترک ، عروس خانم فرزندی پسر به دنیا می آورد که سرخ و سفید و تپلی است . ولی مادر من در آن زمان هر چه نوزاد به دنیا آورده بود ، یا سر زا رفته بودند و یا در همان کودکی فوت کرده بودند . و از این که هووی تازه وارد صاحب فرزندی سالم و سفید و تپلی است ، غصه می خورد . اما به خاطر اعتقادات خیلی محکمی که داشت ، هرگز حسودی نمی کند .
بله ، همان طور که اشاره کردم ، مادر من واقعاً زنی معتقد و مومن بی ریا بود . به طوری که اکثر اوقات به خاطر یک سنتی که اسمش را به یاد ندارم ، قرآن به سر می گذاشت و با یک پا نماز می خواند . به اعتقاد مادر ، تنها گناه کبیره ای که انجام داده بود و به خاطر آن مدام رو به درگاه خدا گریه و زاری و توبه می کرد ، این بوده که در کودکی برای عبور از خیابان ، پاسبانی دست او را گرفته و از خیابان عبورش داده بود .
با این طرز تفکر و اعتقاداتش بود که یک روز رو به در گاه خداوند می کند و خطاب به او می گوید :
خدایا .... پروردگارا ... خودت شاهدی که هرگز ( جز یک بار ) قصور از فرمان تو نکرده ام. و شب و روز به عبادت مشغول بودم . آیا این عدالت است که هووی من نیامده صاحب یک فرزند کاکل زری بشه ، اما من تمام نوزادانم را از دست بدم ؟
خدایا تنها خواهشم از تو این است که تنها یک پسر به من بدی ..... پسری که :
سیاه باشه .... زشت باشه ..... اما سالم باشه .....
و بدین سان خدا دعای این زن مومن را پذیرفت و بعد از سال ها عاقبت فرزندی سیاه ، زشت و سالم به نام خسرو به او اعطاء کرد .. پسری که در فامیل شکیبایی ، تنها اوست که پوستی تیره دارد .
فرزند آن بانوی تبریزی ، که برادر ناتنی خسرو است ، و دارای پوستی روشن وسفید است ، هم اکنون مهندس است و در تبریز زندگی می کند. رابطه اش هم با خسرو خیلی خوب است .
************
خسرو شکیبایی و معجزه ای دیگر در خانواده !
" معجزه ای شگفت انگیز در خانواده ی خسرو شکیبایی "
مدتی پیش مطلبی در مورد علت سیاهی رنگ پوست هنرمند محبوب خسرو شکیبایی نوشتم ، که با استقبال کم نظیر خوانندگان مواجه گردید . بنا به درخواست مکرر دوستان ، مبنی بر ادامه ی درج خاطراتی دیگر از این چهره ی ماندگار دنیای هنر ، به شرح ماجرایی جالب از او می پردازم :
اشاره : در پست قبلی نوشتم ، مرحوم پدر خسرو شکیبایی که سرگرد ارتش بود ، دارای اعتقادات مذهبی شدیدی بود . او قبل از ازدواج با مادر خسرو ، همسری داشت که فرزند یکی از امرای ارتش شاهنشاهی بود . این تیمسار همیشه از اعتقادات خالص پدر خسرو و به خاطر ته ریشی که دامادش می گذاشت ، ناراحت بود . { طبق مقررات ارنش شاهنشاهی ، نظامی ها حق گذاشتن هیچ گونه ریش و ته ریشی را نداشتند . و به اصطلاح هر روز باید سه تیغه صورت خود را می تراشیدند !! } در یکی از شب هایی که این جناب سرگرد معتفد ما ( در پست قبلی به این بخش اشاره نکرده بودم . یعنی یادم رفته بود . ببخشید ) سر افسر نگهبان پادگانی که فرمانده اش، همین جناب سرتیپ مقرراتی خودمان بود! فرمانده برای سر کشی و بازدید { ایضاً حال گیری دامادش } ، به پادگان می رود . از طرفی در آن نیمه های شب ، جناب سرگرد در حال خواندن نماز شب بود . { این نکته را اضافه کنم که پدر خسرو جان ما ، همیشه عادت داشت نماز شب را طولانی بخواند} تیمسار در حال بازدید ، مرتب سراغ سر افسر نگهبان را می گرفت و اطرافیان با ترس و لرز هی بهانه می آوردند که الآن می آید ... الآن هر جا باشد پیدایش می شود ... { احتملآ از ابهت و غضب او همه زهره ترک شده بودند!}.. بالآخره بازدید به پایان رسید ولی از داماد خبری نشد . تیمسار خشمگین به سوی دفتر نگهبانی راهی می شود .... با ورود به دفتر مشاهده می کند که داماد عزیزش پوتین ها را بیرون آورده است { طبق مقررات ، نگهبانان مجاز به در آوردن پوتین های خود نیستند. } و در در حالی که جوراب هم به پا ندارد ، با کمال خونسردی در حال نماز خواندن و راز ونیاز شبانه با خداوند است ! تیمسار مدتی در اطاق می ایستد ... خبری نمی شود .... سرفه می کند .... باز خبری نمی شود ..... با تعلیمی { چوب کوچکی که اغلب امرای ارتش همراه خود داشتند } هی مدام به پاهای خود می کوبد ، منتظر قطع نماز می شود . ولی خیر ... داماد اصلاً به روی خود نمی آورد که نا سلامتی فرمانده و پدر زنش کنار او ایستاده است !! و همچنان مشغول عبادت می شود . { عجب دل و جرأتی داشته ها } عاقبت بعد از اتمام نماز شب و مناجات ، از جای خود بلند می شود .... تیمسار که حسابی از این حرکت دامادش به خشم آمده بود ، و انتظار داشت به محض ورود ، جناب سرگرد می بایست نماز خود را می شکست { عجب خیال باطلی !!} در حالی که از ناراحتی سرخ شده بود و رگ های گردنش بیرون زده بود ، با تمسخر خطاب به پدر جناب خسرو شکیبایی می گوید : چه کار می کردی ؟ و در پاسخ می شنود : داشتم با خدا حرف می زدم ... او که انتظار این جواب دندان شکن را نداشت ، می گوید : اشکالی نداره ... درجه ات را هم برو از همون خدات بگیر ....!! و با ناراحتی از دفتر نگهبانی بیرون می رود . لازم به ذکر است که پدر خسرو ، در آن ایام منتظر دریافت درجه ی سرهنگی خود بود و می بایست فرمانده اش درخواست ترفیع او را می نمود .
به هر حال ، صبح روز بعد ، بعد از تحویل پست نگهبانی ، به منزل رفته و بدون هیچ توضیحی ، خطاب به همسرش ، که اتفاقاً مدتی از ازدواج آن ها نگذشته بود ، می گوید : لباس هایت را بردار و برو خونه ی پدرت و بگو من دارم می رم تا درجه ام رو از خدا بگیرم ... زن جوان که هاج و واج شده بود و نمی دانست قضیه چیست، با ناراحتی لباس های خود را جمع می کند . پدر خسرو خطاب به مستخدمه شان ( طلعت ) می گوید : این دو تومان را بگیر و یک درشکه صدا کن و بفرست بره خونه ی باباش تا بعداً برم طلاقش رو بدم . در آن ایام که مرد سالاری مطلق بود ، هیچ کس روی حرف مرد خانواده حرفی نمی زد . و بدین سان تازه عروس جوان با چشمی گریان راهی خونه ی پدر فرمانده اش می شود و روز بعد هم حکم طلاقش را می گیرد!! .
مدتی بعد با مرحومه مادر خسرو که زنی بسیار متدین بود ، ازدواج می کند. همان طور که قبلاً نوشتم ، پدر خسرو بعد از مدتی برای ماموریت عازم تبریز می شود، و در نزدیکی پادگان خانه ای کوچک اجاره می کند و روز ها بعد از مراجعت از محل کار ، به عبادت و قرائت قرآن می پردازد . روزی از روز ها که هوا گرم بود ، سرگرد بعد از گشودن پنجره ، بی اختیار چشمش به دختر همسایه می افتد که روی درخت مشغول خوردن توت است. از این که نگاهش به دختری نامحرم افتاده بود ، ناراحت گشته و بعد از گذشت چند روز ، به خواستگاری او می رود ...... در نهایت به تهران بر می گردند ، و یکی از اطاق های عمارت بزرگ به این تازه عروس می رسد. و بعد از گذشت مدتی ، این عروس تبریزی فرزند پسری ، تپل و سفید به دنیا می آورد . از طرفی مادر خسرو که پیش از این چند فرزند بدنیا آورده بود ولی همه ی آن ها در سنین کودکی فوت کرده بودند ، از ته دل دعا می کند که خداوند به او فرزندی سیاه ، زشت ولی سالم عطاء نماید . از آن جا که زنی واقعآ متدین بود ، خداوند متعال دعای او را بر آورده می کند ، و خسرو شکیبایی دیده به این جهان می گشاید ...... و از این رو رنگ پوست او بر خلاف تمام اعضای خانواده ، سبزه است ....... حال به ادامه ی این ماجرا و معجزه ی رخداده توجه فرمائید :
**********************
سال ها به خوشی وسلامتی سپری می شود . البته اسم فرزند عروس تبریزی را خسرو می نهند. و فرزند سیاه و زشت مادر شکیبایی را محمود می نامند . اما مادر هنرمند مورد بحث ما به دلیل علاقه ای که به نام خسرو داشته ، محمود را در منزل مرتب خسرو می نامد ! و عروس آخری به پاس حرمتی که برای هووی مهربان و با تقوای خود قائل بود ، می پذیرد که فرزندش را محمود بنامد . به این ترتیب محمود می شود خسرو و خسرو هم می شود محمود ! و این نام تا امروز باقی می ماند. در حال حاضر خسرو ی اصلی یا همون محمود ، در تبریز زندگی می کند و مهندس خوشنامی است، و رابطه ی خیلی صمیمی با برادر هنرمندش محمود ؛ ببخشید خسرو شکیبایی دارد .
پدر خسرو بعد از بازنشسته شدن ، هر دو پایش عملاً فلج می گردد و در اطاقی واقع در طبقه ی اول عمارت بزرگ خودشان اسکان می یابد . تنها وسیله ی سرگرمی این مرد خدا پرست و باتقوا ، یک رادیو موج دار قدیمی بود. . . که فقط در ساعت ده هرشب ، خسرو اجازه می یافت برای شنیدن داستان شب رادیو ، به نزد پدر برود. تا به اتفاق قصه های شب رادیو را گوش دهند.
یک روز که خسرو در حیاط مشغول بازی بود ، پدر ، او را صدا می کند و می گوید برو به امام جمعه مسجد بگو: بابام می گه امشب وقتش هست.. خسرو به پدرش می گوید ، بابا جان قراره جایی بروی؟ پدر می گوید : آره عزیزم! به ماموریت می روم ... به آخرین ماموریتم می روم و تو پسرم امشب داستان شب را به تنهایی گوش خواهی کرد ... خسرو که متوجه منظور واقعی پدر نشده بود ، تصور می کند پدرش قصد دارد به ماموریتی که از مدت ها منتظر اجازه ی آن بوده ، می رود . قضیه ی ماموریت هم به این صورت بود که از مدت ها پیش اهالی متدین محله با جمع آوری پول ، پرده ی مشکی حریری را خریداری کرده بودند ، تا بعد از زری دوزی و ملیله بافی ، آن را به حرم امام حسین (ع ) اهدا نمایند و تنها نماینده برای انجام این ماموریت ، جناب سرگرد ، را مخفیانه انتخاب کرده بودند . { چون نظامی بود و اجازه ی ماموریت های مذهبی را نداشت }.
خسرو با عجله و شتابان به مسجد محل رفته و پیغام را به امام جمعه ی مربوطه می رساند. شیخ با تعجب می پرسد : مطمئنی که گفت امشب ؟ که پاسخ مثبت را می شنود . سپس با عجله به خانه بر می گردد . به محض ورود به حیاط ، پدر را می بیند که از جای خود برخاسته است و با آفتابه ای که در دست دارد ، به سوی توالت در حال راه رفتن است !!! فاصله ی اطاق تا توالت خیلی زیاد بود ...... تازه یادش می آید که پدر سال ها فلج بوده است ....... پس چگونه مثل روز های اول حرکت می کند ؟ با خود فکر می کند ، چون می خواهد به سوی حرم امام حسین (ع) برود ، حتماً معجزه شده است . البته معجزه رخ داده بود و مردی که سال ها از جایش تکان نخورده بود ، ناگهان بپا خواسته ، و طول حیاط عریض را طی نموده بود !!
سر شب امام جمعه یاالله گویان وارد اطاق پدر می شود . خطاب به سرگرد می گوید مطمئنی که امشب رفتنی هستی ؟ پاسخ می شنود : بله مطمئن هستم . در این هنگام از زیر بالش سه هزار تومان پول بیرون می آورد و به دست شیخ می دهد و می گوید : کارت را انجام بده .... شیخ خطاب به خسرو می گوید ، برو طلعت را صدا بزن بگو بیاد این جا . بعد از لحظاتی طلعت وارد اطاق می شود . در این هنگام حاج آقا ، خطبه عقد را بین پدر و طلعت جاری می کند . آن گاه شیخ از آن پول هزار تومانش را به طلعت می دهد ؛ هزار تومانش هم مال مادر خسرو ، و هزار تومان باقی مانده را هم برای مادر محمود در نظر می گیرند .... سپس شیخ خداحافظی کرده و پدر را ترک می کند .
خسرو باز هم متوجه اتفاقات رخ داده نیست و بار ها از پدر می خواهد او را هم همراه خودش به این سفر ببرد . پدر در پی در خواست های پسرش می گوید ، من باید به این سفر تنها بروم .... عقربه های ساعت کم کم به ساعت ده شب نزدیک می شود ..... خسرو برای شنیدن قصه ی شب به اطاق پدر می آید ..... و طبق معمول هر شب بر کنار تخت پدر ، روی زمین چمباتمه می زند و سرش را همچو گذشته بر روی تخت پدر قرار می دهد ..... چیزی به ساعت ده شب باقی نمانده است ..... بالاخره با زنگ رادیو ساعت ده شب اعلام می شود و توأم با آن آهنگ آغازین قصه ی شب پخش می گردد ...... خسرو سرش را از روی تخت بلند می کند که بپرسد پدر چرا گفتی من امشب به تنهایی قصه ی شب رادیو را گوش می کنم ؟ ناگهان می بیند به محض آغاز آهنگ قصه های شب..... دست پدر می افتد .... همان طور که از قبل پیش بینی کرده بود ....... رآس ساعت ده شب به رحمت خدا می پیوندد .
آری این است ماجرای مرد متدینی که حتی ساعت و دقیقه ی مرگ خود را از قبل پیش بینی کرده بود ....او همان طور که خواندید ، به پاس زحمات طلعت ، این مستخدمه ی فداکار ، در لحظات پایانی زندگی خود او را به عقد خویش در آورد ، تا هم محبت های طلعت را جبران کرده باشد ، وهم با لباس دامادی به سوی معبود خویش پر گشاید ...
دوستان گرامی ، به شرافتم سوگند ، هر وقت این ماجرا را تعریف یا برای جایی می نویسم ، بی اختیار اشکم سرازیر می شود ... همچنان که شب اول با خسرو گریستم .... بعد ها گریستم... و هم اکنون با چشمانی گریان دارم مطلب را به پایان می برم .
روحش شاد باد ....
منبع برای پی گیری ادامه ی موضوع :
http://oldpilot.blogfa.com/post-23.aspx
http://oldpilot.blogfa.com/post-43.aspx
آقای بهروز مدرّسی + [ تصحیح و ویرایش نویسنده ی وبلاگ طنز مادرننه : |-| _ (| | /\ \/ /\/ _ $ ]
!پایدار باشید.
|+| نوشته شده در ۱۳۸٧/٥/٢٥ توسط (| | /\ \/ /\/ | پيام هاي ديگران ()
کردن نداره:
شرمنده؛ من زیاد ادبیات بهم فشار آورده این چند روز 
... می خوانیم :
